“Wij van WC-eend adviseren… “, De nieuwe Franse uitgiften – Ran van den Boom
De Fransen eren hun historie zonder enige terughoudendheid. Daarom brengt de Franse postzegeldienst Philaposte geregeld historische gebeurtenissen en personen onder de aandacht, en de laatste tijd geregeld teruggrijpt op eerdere uitgiften of zelfs naar zichzelf. Vandaar in deze aflevering veel voorbeelden van recycling, of van wat ik ‘Wij van WC-eend adviseren…’ noem. De overige Franse uitgiften vanaf het tweede kwartaal van 2026 zijn binnenkort op de CFV website te vinden: www.cfv-marianne.nl.
28 april 2026: De kunst van de gravure: Albert Decaris (1901-1988)
Voor de eerste bespreking ga ik terug naar april: een bijzondere uitgifte die buiten het abonnement werd uitgegeven.
Het is de eerste in een nieuwe reeks: de kunst van de gravure (L’art de la gravure), in de vorm van een brochure. Albert Decaris (1901-1988) is één van de grootheden op het gebied van het graveren van Franse postzegels. Hij heeft ontelbare postzegels van Frankrijk en (voormalige) Franse koloniën gegraveerd, waaronder de drie op Afb.1: Le coq (de haan) uit 1962; de Marianne de Cocteau uit 1961; de Dag van de Postzegel met de plattelandspostbode uit 1950. In de brochure zijn een biografie van Decaris, afbeeldingen van de door hem ontworpen Franse postzegels, en de drie blokken opgenomen.
15 juni 2026: Paris Philex 2026
Tijdens het filatelistische evenement Paris Philex 2026 zijn een aantal uitgiften verschenen. In willekeurige volgorde:
80 jaar Le Petit Prince Schrijver en piloot Antoine de Saint-Exupéry schreef en tekende De kleine prins (Le Petit Prince) in de Tweede Wereldoorlog toen hij in een hotel in New York doorbracht. Het gaat over de avonturen van een prinsje op allerlei planeten waar volwassenen heersen die zich als idioten gedragen. Deze verhalen, met diepzinnige en poëtische gedachten, worden verteld aan een piloot die in de Sahara een noodlanding heeft gemaakt. Philaposte pakt het goed aan: naast deze postzegel voor internationale brieven tot en met 20 gram (Afb. 2) verscheen een postzegelboekje voor binnenlandse post tot en met 20 gram, een Affiche met twee zegels met een QR code voor Augmented Reality, een Collector met vier zegels, en een Souvenir Philatélique.
Verguld blok Paris Philex 2026 Op dit blok (Afb. 3) is de linkeroever van Parijs afgebeeld met vier postzegels op basis van eerder uitgegeven postzegels met monumenten, gelegen op de kades van de Seine:
- Het Palais Bourbon, zetel van de Franse Nationale Assemblee. In 1971 uitgegeven vanwege de 59e conferentie voor parlementsleden overal ter wereld, gegraveerd door Albert Decaris;
- Het kunstmuseum Musée d’Orsay, in 2012 uitgegeven vanwege het 85e congres van de Franse postzegelverenigingen (FFAP);
- L’institut de France, in 1995 uitgegeven vanwege het 200-jarig bestaan van dit wetenschappelijk instituut;
- Het Franse nationale Munt Hôtel de la Monnaie, in 1999 uitgegeven en gegraveerd door Czesław Słania, de beroemde Poolse graveur.
Diorama opera ballet Vorig jaar werd het eerste zogenaamde Diorama uitgegeven. Het is een soort uitklapboekje met dieptewerking dat je rechtop kan neerzetten. Dit jaar is het thema opera en ballet, en is het diorama door ontwerper Gérard Lo Monaco vormgegeven als een theater in vier delen. Het bevat vier postzegels, heruitgaven van twee zegels uit 1994 over het Zweedse ballet vanwege de culturele relaties met Zweden (Afb. 4). De oplage is 10.000 exemplaren, en het kost €19,90, waarvan €12 voor de postzegels.
190 jaar drafsport in Frankrijk In de 19e eeuw werd de basis gelegd voor de drafsport in Normandië. De reden is dat de eerste organisatoren hengelden naar belangstelling van het Engelse publiek, dat al langer bekend was met deze sport. In 1836 werd de eerste draverij gehouden in Cherbourg. Het jaar daarop werd er in Caen een wedstrijd gereden en van daaruit verspreidde het zich naar de rest van Frankrijk. Ook bekend is de renbaan van Vincennes in Parijs. Op het blok (Afb. 5) is een renbaan getoond en de postzegel toont de sulky’s met paarden en pikeurs.
Schrijfster George Sand (1804–1876) 150 jaar geleden overleden De Franse schrijfster en feministe George Sand, pseudoniem van Amantine Aurore Lucile Dupin, overleed 150 jaar geleden. Sand was een Frans schrijfster en feministe. Praktisch elke dag besteedde ze aan het schrijven, en ze was ook politiek actief. Het ontwerp van een postzegel uit 1957 werd herbruikt, op het blok gelardeerd met een uitspraak van haar: “Er is maar één geluk in het leven, en dat is liefhebben en bemind worden” (Afb. 6). Zie ook de CFV website bij Leden voor Leden: Vrouwen op postzegels, deel 13: George Sand.
Postzegelboekje Type Blanc 1900 Om de langlopende reeks van Sage postzegels te vervangen besloot de Franse postdienst in 1898 om bij de Wereldtentoonstelling van mei 1900 drie nieuwe type postzegels uit te brengen. Voor de lage waarden werd het ontwerp van schilder Paul-Joseph Blanc gebruikt, voor de middelste waarden het ontwerp van Louis-Eugène Mouchon en voor de hoge waarden het ontwerp van schilder en illustrator Luc-Olivier Merson. Bij deze drie ontwerpen werd bewust een republikeinse allegorie afgebeeld met een kalme, stabiele en tijdloze uitstraling, en niet een bekend persoon. Vanwege de vele aanpassingen haalde de graveur van type Blanc Emile Thomas de deadline echter niet. Uiteindelijk verschenen de waarden 1 tot en met 5 centimes in december 1900. Het op 15 juni verschenen boekje (Afb. 7) brengt de ontstaansgeschiedenis van type Blanc in herinnering, en bevat twee grotere postzegels voor internationale brieven (tot 20g, 3,10€ en tot 100g, 4,85€) en zes postzegels op normaal formaat voor post tot 20g (1,52€) en zes voor post tot 100g (2,25€).
Affiche 100 jaar Type Merson (1926-2026) Je zou het niet verwachten op basis van de naam van deze uitgifte, maar postzegels van het type Merson bestaan al sinds 1900. Net zoals de postzegels van type Blanc waren ook postzegels van type Merson niet op tijd gereed voor de Wereldtentoonstelling. Vanaf 4 december 1900 waren ze verkrijgbaar: de eerste Franse postzegels die in twee kleuren gedrukt werden. In het affiche (Afb. 8) zijn vier zegels van 7€ opgenomen, twee van elke kleurcombinatie. Op het affiche is warmte- of foliedruk toegepast op de omlijsting en op de tekst 100 ans Type Merson 1926.
Hoogtepunten uit de Franse geschiedenis: de Akkoorden van Matignon Elk jaar verschijnt een blok met postzegels met een hoogtepunt uit de Franse geschiedenis. Inmiddels zijn we beland in de 20e eeuw. Tijdens de socialistische regering van premier Léon Blum (1936-1938) was er grote sociale onrust met veel stakingen. Om die te beteugelen sloot de premier een akkoord met werkgevers en vakbonden waarin opgenomen waren: loonstijgingen, twee weken betaalde vakantie per jaar, een 40-urige werkweek, het recht om vakbonden op te richten en collectieve arbeidsovereenkomsten af te sluiten. Deze afspraken kregen als naam ‘De Akkoorden van Matignon’, naar de ambtswoning van de Franse premier in Parijs, Hôtel de Matignon. Op het blok (Afb. 9) is Blum afgebeeld tussen de bevolking en een stel dat op vakantie gaat. Ook verscheen een Souvenir Philatélique.
Maurice de Vlaminck (1876-1958) 150 jaar geleden geboren Kunstschilder en graficus De Vlaminck begon aanvankelijk als wielrenner maar stapte rond 1900 over op het schilderen. Beïnvloed door het werk van Vincent van Gogh schilderde hij in dynamische stijl met felle kleuren, hevige contrasten en donkere contouren. In 1907 schilderde hij het in het blok getoonde ‘Stilleven met sinaasappels’ (Afb. 10), dat in 1976, 50 jaar geleden, op een Franse postzegel werd afgebeeld.
Verder verschenen op 15 juni nog zeven andere postzegels, een postzegelboekje met muziekinstrumenten, een Collector uitgifte met de bijeneter, twee type automaatstroken (40 ans Adphile en Mondial du timbre – Paris 2026), en een nieuw bankbiljet van nul euro dat twee euro per stuk kost met George Sand erop. Poeh…
6 juli 2026: industrieel André Citroën (1878–1935)
André Citroën werd op jonge leeftijd geïnspireerd om ingenieur te worden door een lezing van Jules Verne en de bouw van de Eiffeltoren. Hij ontwikkelde zich tot een geniaal uitvinder met een commerciële inslag. In de Eerste Wereldoorlog startte hij een granaatfabriek die na de oorlog omgebouwd werd tot autofabriek. Tegen 1929 was Citroën de grootste autofabriek van Europa, door slimme promotie activiteiten zoals expedities door Afrika en Azië, zijn vooruitstrevende sociale beleid voor zijn veelal vrouwelijke personeel en zijn kundigheid om een efficiënt productieproces te organiseren. Het blok (Afb. 11) beeldt dat uit. Er verscheen ook een Souvenir Philatélique.
22 september 2026: 20 jaar Philaposte
Tot slot, in het kader van “Wij van WC-eend adviseren…”: twintig jaar geleden werd de postzegelafdeling van de Franse posterijen gereorganiseerd en hernoemd naar Philaposte. Vanwege dit jubileum verschenen twee uitgiften. Een heruitgave van de postzegel uit 2006, destijds uitgegeven ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de ontdekking (juni 1956) van prehistorische afbeeldingen in de Rouffignac-grot in het departement Dordogne. De grot bevat afbeeldingen van paarden, steenbokken, neushoorns, bizons en zo’n 158 mammoeten uit het Midden-Magdalénien. Vandaar de bijnaam ‘De grot van 100 mammoeten’. De grot zelf werd al in 1575 ontdekt. In 2006 was dit de laatste postzegel met de aanduiding ITVF (Institut de Télégraphie et de Formation des Valeurs Françaises) onderaan de postzegel. Deze heruitgave is alleen verkrijgbaar in een compleet vel van negen postzegels (Afb. 12).
Daarnaast is er een blok uitgegeven met vier postzegels met de diensten van Philaposte. Met foliedruk zijn onderdelen van de tekst en afbeelding aangebracht (Afb. 13).