Marianne à la Nef – Julie Morriën
Niet eerder gezien……. een postzegel met een incorrect gestempeld jaartal!
Afb. 1 Deze 25F zegel (YT 1216) was verkrijgbaar van 27 juli 1959 tot 18 februari 1961. Uitgegeven in vellen van 100 zegels.
Op het rondstempel van deze 25F Marianne à la Nef staat: Conflans-Ste-Honorine, 9H30, 18-1, 0961, SETO (Afb.1).
Vermoedelijk is begin januari 1961 bij het omzetten van het datumstempel van 1960 naar 1961 abusievelijk de 1 van 19 naar 0 gezet. Je zou denken dat ze op 18 januari de fout al wel opgemerkt zouden hebben. Toch wel rare! De afkorting SETO of S. et O. (Afb.4) staat voor het departement Seine-et-Oise waar Conflans destijds onder viel. Tegenwoordig valt Conflans onder het departement Yvelines.
Afb. 4 Conflans Ste Honorine met rondstempel S. et O. (Seine-et-Oise) en met Marianne
de Decaris (YT 1263, 15 juni 1960 tot 17 juli 1965), de opvolger van Marianne à la Nef.
Afb. 2 Dezelfde zegel (YT 1216) op brief. De zegel is in twee kleuren (roodbruin
en grijsgroen), een noviteit voor de frankering van een binnenlandse brief.
Naast de 25F zegel (YT 1216) die u hier tevens op envelop ziet (Afb.2), kwam er ook nog een zegel uit met overdruk Fréjus + 5f (YT 1229). De toeslag van 5f was bestemd voor de slachtoffers van Fréjus waar op 2 december 1959 een nabij gelegen dam was ingestort die een 40 meter hoge vloedgolf had veroorzaakt.
Bij deze ramp vielen 423 doden. De critici beoordelen de keuze van deze zegel met kalme schippersvrouw, op een rustige zee en onder een wolkeloze hemel als ongelukkig (Afb.3).
Afb. 3 YT 1229 met overdruk Frejus + 5f.
Au profit des sinistrés de Fréjus, voor de slachtoffers
van Fréjus.Verkrijgbaar van 15 tot 24 december 1959.
De Marianne à la Nef was van zeer korte duur, de uitgiften dateren van 1959 en 1960. Dat kwam door een ongelukkige keuze van de per januari 1959 nieuw aangestelde minister van de PTT (Bernard Cornut-Gentille). Die had een nieuwe permanente zegel aangekondigd waar al proeven voor werden gedaan (in typografie en in twee kleuren), terwijl de invoering van de nieuwe frank bij besluit van 27 december 1958 al was vastgesteld per 1 januari 1960. De uitgifte van de nieuwe postzegel in juli 1959 met een nominale waarde van 25F (oude franken) kon dus niet anders dan een voorlopige postzegel betekenen.
De Marianne à la Nef, zo genoemd door filatelisten, staat symbool voor de republiek: Marianne die het land bestuurt, de staat als schip gedacht. Maar de zegel had over het geheel genomen nogal wat kritiek en kreeg de bijnaam ‘La bonne femme au bateau’. Dat lijkt makkelijk te vertalen, maar ik heb er toch wel even over na moeten denken wat hier nu precies werd bedoeld. Nog eens naar de kritieken gekeken. Die gingen over de republiek die zij vertegenwoordigde: “Stond Marianne hier nou met de armen over elkaar te wachten op de belastinginning”? Of, “Is het een Marianne die ons in de boot neemt”? ‘La bonne femme au bateau’ heeft hier de betekenis van een naïef, simpel vrouw(tje) op een boot en is dus spottend, laatdunkend bedoeld. Ik moet toegeven, er lijkt weinig vaart in te zitten.
De zegel kwam uit onder de eerste ambtstermijn van president Charles de Gaulle. Het ontwerp is van André Regagnon (1902-1976). Het is de enige door hem ontworpen postzegel. Van alle Mariannes is dit het enige portret ten voeten uit.
Afb. 5 Coin daté met YT 1234 (25c) van 2 januari 1960 tot 20 maart 1965. Bestemd voor een binnenlandse brief van minder dan 20 gram.
Op 2 januari 1960 werd YT 1216 vervangen door een vergelijkbare postzegel YT 1234, maar dan in nieuwe franken met een waarde (zonder valuta-aanduiding) van 0,25 (Afb.5 en Afb.6).
Afb. 6 YT 1234 gestempeld en met vlagstempel. De zegel is uitgegeven in carnets van 8 en van 20 zegels en in roulettes van 1.000 zegels. Er bestaan slechts twee druktypen van, type I en type II. YT 1234 bestaat gelijktijdig met YT 1216 van januari 1960 tot februari 1961.
Dit was de standaard die voor postzegels werd gekozen om de overgang naar de nieuwe frank te markeren (zie N.B. hierna). De kleuren werden overgenomen van de Franse vlag: blauw voor de voorgrond, rood voor de achtergrond, die effen werd in plaats van gelijnd. Ondanks deze verandering bleef de zegel impopulair, en in juni 1960 werd hij alweer opgevolgd door Marianne de Decaris.
N.B. In 1960 werd de nouveau franc ingevoerd: 100 anciens francs = 1 nouveau franc. De nominale waarde van 25F op de postzegel veranderde in 0,25 = 25 centimes.
Afb. 7 YT 1698 uit Bande 1698A (9 november 1971 tot 18 januari 1974). Officieel portret van de president van de republiek, Charles de Gaulle.
In 2008 en 2013 volgden nog speciale emissies in euro met de symbolen van Frankrijk sinds de Vijfde Republiek (1959), waarvan Charles de Gaulle de grondlegger was (Afb.7). De eerste vier Marianne zegels vielen onder zijn presidentschap. Marianne à la Nef is de eerste op rij (8/8a).
Afb. 8 Carnet BC 1518 Les visages de la Vème République – 2008 (10 november 2008).
Afb. 8a YT 4287 Marianne à la Nef uit Carnet BC 1518
Om die reden krijgt zij in 2024 in haar 65e levensjaar ook nog een aparte uitgave in de vorm van een ‘Feuille’ (F5785), uitgegeven tijdens Paris-Philex (Afb.9). Marianne à la Nef heeft ondanks de beperkte uitgiften inmiddels dus wèl drie munteenheid-tijdperken meegemaakt! Laten we dat, ondanks alle kritiek, als eerbetoon zien.
Afb.9 F5785 uitgekomen tijdens Paris-Philex op 30 mei 2024. De eerste Marianne postzegel van de Vijfde Republiek. Met dank aan Ran van den Boom voor de toegestuurde scan.